Echo serca – co wykrywa i kiedy warto je wykonać?

Echo serca, nazywane również echokardiografią lub USG serca, jest jednym z podstawowych badań wykorzystywanych w diagnostyce chorób układu krążenia. Pozwala lekarzowi obserwować serce podczas pracy, ocenić jego budowę oraz sprawdzić, w jaki sposób krew przepływa przez jamy serca i zastawki.

Badanie jest nieinwazyjne, bezbolesne i nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego. Może być wykonywane zarówno w diagnostyce dolegliwości, takich jak duszność, kołatanie serca czy ból w klatce piersiowej, jak i w ramach kontroli wcześniej rozpoznanej choroby.

W naszym centrum diagnostycznym w Płońsku można wykonać echo serca w spokojnych warunkach, a następnie otrzymać opis badania potrzebny lekarzowi prowadzącemu do zaplanowania dalszego postępowania.

Czym jest echo serca?

Echo serca jest badaniem obrazowym wykorzystującym fale ultradźwiękowe. Głowica aparatu wysyła fale, które odbijają się od poszczególnych struktur serca. Urządzenie przetwarza powracające sygnały na obraz widoczny na ekranie.

Lekarz może dzięki temu oceniać serce na bieżąco, a nie tylko na pojedynczym, nieruchomym obrazie. Widać między innymi ruch ścian serca, pracę zastawek i kierunek przepływu krwi.

W standardowej diagnostyce najczęściej wykonuje się echo przezklatkowe. Głowica jest przykładana do klatki piersiowej, dlatego badanie nie wymaga wprowadzania żadnych instrumentów do organizmu.

Echo serca, EKG i Holter – czym różnią się te badania?

Pacjenci często używają określeń echo serca, EKG i Holter EKG zamiennie. Są to jednak różne badania, dostarczające lekarzowi innych informacji.

Echo serca

Pokazuje przede wszystkim budowę oraz mechaniczną pracę serca. Pozwala ocenić komory, przedsionki, zastawki, ruch ścian serca i przepływ krwi.

EKG spoczynkowe

Rejestruje aktywność elektryczną serca w krótkim czasie – zazwyczaj przez kilkanaście sekund. Pomaga wykrywać m.in. niektóre zaburzenia rytmu i przewodzenia.

Holter EKG

Rejestruje pracę elektryczną serca przez 24 godziny lub dłużej. Jest przydatny, gdy objawy występują okresowo i nie pojawiają się podczas krótkiego EKG spoczynkowego.

Przykładowo: pacjent z uczuciem nierównego bicia serca może otrzymać zalecenie wykonania Holtera, natomiast przy podejrzeniu wady zastawkowej ważniejsze może być echo serca. W wielu sytuacjach badania wzajemnie się uzupełniają.

Co można ocenić podczas echa serca?

Zakres badania zależy od sytuacji klinicznej i jakości uzyskanego obrazu. Echokardiografia może dostarczyć informacji dotyczących:

• wielkości jam serca,
• grubości ścian serca,
• kurczliwości mięśnia sercowego,
• frakcji wyrzutowej lewej komory,
• budowy oraz działania zastawek,
• kierunku i prędkości przepływu krwi,
• obecności płynu w worku osierdziowym,
• poszerzenia niektórych odcinków aorty,
• ciśnienia w krążeniu płucnym – w zakresie możliwym do oszacowania,
• niektórych wad wrodzonych i nabytych.

Echo serca nie służy natomiast do bezpośredniego oglądania wszystkich tętnic wieńcowych. Prawidłowy wynik echa nie wyklucza więc automatycznie choroby wieńcowej ani wszystkich przyczyn bólu w klatce piersiowej.

Jakie choroby może pomóc wykryć echo serca?

Wady zastawek

Zastawki odpowiadają za utrzymywanie prawidłowego kierunku przepływu krwi. Echo może pokazać, czy zastawka jest zwężona, nie domyka się lub pracuje nieprawidłowo.

W wyniku mogą pojawić się określenia takie jak niedomykalność mitralna, zwężenie zastawki aortalnej albo niedomykalność trójdzielna. Samo stwierdzenie niewielkiej niedomykalności nie zawsze oznacza poważną chorobę – znaczenie wyniku powinien ocenić lekarz.

Niewydolność serca

Badanie pozwala ocenić, jak serce kurczy się i rozkurcza. Jednym z opisywanych parametrów jest frakcja wyrzutowa lewej komory, określająca procent krwi wypompowywanej z komory podczas skurczu.

Nie należy jednak interpretować całego badania wyłącznie na podstawie jednego parametru. Objawy niewydolności mogą występować również przy zachowanej frakcji wyrzutowej.

Kardiomiopatie

Są to choroby mięśnia sercowego, które mogą prowadzić do jego pogrubienia, poszerzenia albo zaburzenia kurczliwości. Echo stanowi jedno z podstawowych badań wykorzystywanych w ich rozpoznawaniu i monitorowaniu.

Płyn w osierdziu

Osierdzie jest workiem otaczającym serce. Echo może uwidocznić nadmierną ilość płynu oraz pomóc lekarzowi ocenić, czy wpływa on na pracę serca.

Zmiany po zawale

Po przebytym zawale część mięśnia sercowego może kurczyć się słabiej. Echokardiografia pomaga ocenić obszary zaburzonej kurczliwości oraz ogólną wydolność serca.

Niektóre wady wrodzone

Echo pozwala rozpoznać część nieprawidłowości obecnych od urodzenia, np. ubytki w przegrodach serca. W bardziej złożonych przypadkach konieczne mogą być dokładniejsze badania w wyspecjalizowanym ośrodku.

Kiedy lekarz może zalecić echo serca?

Wskazaniem mogą być objawy, nieprawidłowości stwierdzone w innych badaniach albo potrzeba kontroli rozpoznanej już choroby.

Echo serca bywa zalecane między innymi w przypadku:

• duszności podczas wysiłku lub w spoczynku,
• obrzęków nóg,
• zmniejszenia tolerancji wysiłku,
• bólu lub dyskomfortu w klatce piersiowej,
• omdleń i stanów przedomdleniowych,
• kołatania serca,
• szmeru stwierdzonego podczas osłuchiwania,
• nieprawidłowego wyniku EKG,
• nadciśnienia tętniczego,
• podejrzenia niewydolności serca,
• przebytego zawału,
• choroby zastawkowej,
• kardiomiopatii,
• zapalenia mięśnia sercowego lub osierdzia,
• obciążającego wywiadu rodzinnego,
• kontroli przed niektórymi zabiegami lub rodzajami leczenia.

Przykład: pacjent od kilku tygodni zauważa zadyszkę podczas wchodzenia po schodach, mimo że wcześniej nie miał takiego problemu. Lekarz może zlecić EKG, badania krwi, echo serca lub inne badania, zależnie od całego obrazu klinicznego.

Czy osoby z nadciśnieniem powinny wykonywać echo serca?

Długotrwałe nadciśnienie może prowadzić do pogrubienia mięśnia lewej komory, powiększenia niektórych jam serca i zaburzeń jego rozkurczu. Echo pomaga ocenić, czy takie zmiany już się pojawiły.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba z podwyższonym ciśnieniem musi wykonywać echokardiografię w tych samych odstępach. O potrzebie oraz częstotliwości kontroli powinien decydować lekarz.

Czy echo serca warto wykonać po infekcji?

Większość infekcji nie prowadzi do uszkodzenia serca. Konsultacji lekarskiej wymagają jednak utrzymujące się lub nasilające objawy, takie jak:

• ból w klatce piersiowej,
• duszność,
• nietypowo szybkie męczenie się,
• kołatanie serca,
• omdlenie,
• wyraźne pogorszenie wydolności po infekcji.

Lekarz może wówczas zlecić echo, EKG, Holter EKG, badania laboratoryjne lub rezonans serca. Samodzielne wykonanie jednego badania nie powinno zastępować konsultacji.

Jak wygląda echo serca krok po kroku?

1. Pacjent odsłania klatkę piersiową i kładzie się na leżance.
2. Najczęściej przyjmuje pozycję na lewym boku.
3. Na skórę nakładany jest żel ułatwiający przewodzenie fal ultradźwiękowych.
4. Lekarz przykłada głowicę do kilku miejsc na klatce piersiowej.
5. Pacjent może zostać poproszony o zmianę pozycji, spokojne oddychanie albo chwilowe wstrzymanie oddechu.
6. Na ekranie oceniane są kolejne struktury oraz przepływy krwi.
7. Po badaniu pacjent otrzymuje opis wraz z najważniejszymi pomiarami.

Standardowe echo przezklatkowe trwa zazwyczaj od kilkunastu do około 30 minut. Czas może być dłuższy, jeśli konieczna jest dokładniejsza ocena.

Czy echo serca boli?

Badanie jest bezbolesne. Niekiedy pacjent może odczuwać lekki ucisk głowicy, zwłaszcza gdy lekarz szuka najlepszego ustawienia do uzyskania czytelnego obrazu.

Echo nie wykorzystuje promieniowania jonizującego i może być powtarzane, jeżeli istnieją ku temu wskazania medyczne.

Jak przygotować się do echa serca?

Standardowe echo przezklatkowe zazwyczaj nie wymaga pozostawania na czczo ani szczególnego przygotowania.

Warto:

• założyć ubranie, które można łatwo zdjąć od pasa w górę,
• zabrać skierowanie, jeżeli zostało wystawione,
• przynieść poprzednie wyniki echa, EKG, Holtera i wypisy ze szpitala,
• przygotować listę przyjmowanych leków,
• nie odstawiać leków bez wyraźnego polecenia lekarza.

Inaczej może wyglądać przygotowanie do echa przezprzełykowego lub wysiłkowego. Zapisując się, należy upewnić się, jaki dokładnie rodzaj badania został zlecony.

Jak czytać wynik echa serca?

Opis może zawierać wiele skrótów i parametrów. Najczęściej pojawiają się informacje o:

• wymiarach komór i przedsionków,
• grubości przegrody i ścian,
• frakcji wyrzutowej,
• regionalnej kurczliwości,
• budowie zastawek,
• niedomykalnościach lub zwężeniach,
• osierdziu,
• aorcie,
• szacowanym ciśnieniu w tętnicy płucnej.

Pojedynczy zapis nie powinien być interpretowany poza całym wynikiem. „Niedomykalność śladowa” ma inne znaczenie niż zaawansowana wada powodująca powiększenie jam serca.

Czy prawidłowe echo oznacza, że serce jest całkowicie zdrowe?

Nie. Prawidłowe echo jest dobrą informacją, ale nie wyklucza wszystkich chorób układu krążenia. Niektóre zaburzenia rytmu wymagają Holtera, choroba wieńcowa może wymagać testów wysiłkowych lub obrazowania tętnic, a krótkotrwałe nieprawidłowości mogą nie wystąpić podczas badania.

Wynik należy zawsze zestawić z objawami, badaniem lekarskim i wynikami innych testów.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Nie należy czekać na planowe echo, jeżeli pojawia się:

• silny lub narastający ból w klatce piersiowej,
• nagła duszność,
• utrata przytomności,
• zimny pot i osłabienie,
• ból promieniujący do ręki, pleców, szyi lub żuchwy,
• nagłe zaburzenia mowy, widzenia lub osłabienie jednej strony ciała.

W takiej sytuacji należy zadzwonić pod numer 112 albo zgłosić się po pilną pomoc medyczną.

Echo serca w Płońsku – umów badanie

Jeżeli lekarz zalecił echokardiografię albo chcesz skonsultować niepokojące objawy, skontaktuj się z rejestracją naszego centrum diagnostycznego w Płońsku.

Podczas rejestracji poinformujemy Cię, jakie dokumenty zabrać oraz czy w Twoim przypadku wymagane jest skierowanie.

CTA:
Umów echo serca w Płońsku
Zadzwoń: [numer telefonu] lub skorzystaj z [rejestracji online].

FAQ – echo serca

Czy na echo serca trzeba być na czczo?

Standardowe echo przezklatkowe zazwyczaj nie wymaga pozostawania na czczo. Inne przygotowanie może obowiązywać przed echem przezprzełykowym.

Czy można pić kawę przed badaniem?

Przy zwykłym echu przezklatkowym najczęściej nie jest to zabronione. Jeżeli jednocześnie zaplanowano inne badanie, np. próbę wysiłkową, należy zastosować się do instrukcji placówki.

Czy trzeba odstawić leki?

Nie należy samodzielnie odstawiać leków. Zmiany powinien zalecić lekarz.

Jak często wykonywać echo?

Nie ma jednego odstępu odpowiedniego dla wszystkich. Częstotliwość zależy od rozpoznania, wyniku poprzedniego badania, objawów i decyzji lekarza.

Czy badanie można wykonać w ciąży?

Przezklatkowe echo serca nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego. O wskazaniach do badania w ciąży powinien zdecydować lekarz.